1993 جىلى ۇكىمەتىمىزدىڭ باستاماسىمەن وربۇلاقتاعى ۇلى جەڭىستىڭ 350 جىلدىعىن حالقىمىز لايىقتى اتاپ ءوتىپ, ەرلىكتىڭ ءمانىن اشىپ, كەيىنگى ۇرپاققا ولمەستەي جاڭعىرتىپ, ونەگە تاستادى. ءسويتىپ وسى كەزگە دەيىن كۇمان تۋعىزىپ, جۇمباق بولىپ كەلگەن ول جەڭىس ەگەمەندىكتىڭ تاريحىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى.
قازاق حالقىنىڭ جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى ۇلت-ازاتتىق سوعىسى ۇلت قاھارماندارىنىڭ ەل مەن جەر تاعدىرىن باتىل شەشىپ, حالقىن قورعاي الاتىندىعىن دالەلدەپ, كورەگەندىك ساياساتىنىڭ مىزعىماس بەرىكتىگىن كورسەتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مينيسترلەر كابينەتى وربۇلاق شايقاسىنىڭ 350 جىلدىعى تۋرالى 1993 جىلى ارنايى قاۋلى قابىلداپ, سول جىلى ەلىمىزدە بىرقاتار تاعىلىمدى شارالار اتقارىلدى. بەلجايلاۋ تورىندەگى وربۇلاقتا ۇلان-اسىر توي ءوتىپ, حالقىمىزدىڭ بىرلىگىن, ىنتىماعىن تاعى ءبىر كورسەتتى. كەسكىلىسكەن شايقاس ءوتىپ, جانتالاسا قورعاعان جەرگە بەلگىتاس قويىلدى. عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بۇل ىسكە بەلسەنە ارالاسىپ, ماتەريالدار جاريالاپ, ارنايى تەلەحابارلار ارقىلى اتا-بابالارىمىزدىڭ اسقان ەرلىگىمەن كەلگەن ىرگەلى ىستەرى, قايتا جاڭعىرتىلىپ جاريا ەتىلدى. باتىرلاردىڭ ەسىمدەرىن ماڭگىلىككە قالدىرۋ باعىتىندا ۇلى جەڭىسكە ەرەكشە ءمان بەرىلدى.
ەلباسىمىزدىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ءمان-ماڭىزى جوعارى ءارى ومىرشەڭ ماقالاسى كەلەشەكتەگى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى تاعى دا جاڭعىرتىپ, ەل مەن ولكە تاريحىنا شىنايى ىقىلاس اۋدارۋعا ىقپال ەتتى.
سالقام جاڭگىر مەن الشىن ءجالاڭتوستىڭ قولباسشىلىعىمەن باستالعان ۇلت تاعدىرىن جوقتاتىپ, ويلانتقان, وزدەرىنەن كۇشى باسىم اسا اۋىر شايقاستا شاپىراشتى قاراساي, ارعىن اعىنتاي, الشىن جيەنبەت, قاڭلى ساربۇقا, نايمان كوكسەرەك, دۋلات جاقسىعۇل, سۋان ەلتىندى, قىرعىزدار كوتەن مەن تاباي باتىرلار جەتىسۋدان جاۋدى قۋىپ شىعىپ, جانقيارلىقپەن ەرلىك كورسەتىپ, ازاتتىقتىڭ اق تاڭىن اتىردى.
جوڭعار, ويرات, تولەڭگىت, قالماقتار دا ءوز ىشىندە تالاي زوبالاڭدى باستان كەشىردى. ءوزارا ارازداسىپ اۋىزبىرشىلىكتەرى كەتە باستاعان ويرات ۇلىسى ءورىس-قونىستارىنان ايرىلىپ, باسقا جەرلەرگە قونىس اۋداردى. ولاردىڭ كوزىنە ەسسىز جاتقانداي دەشتى قىپشاق دالاسى مەن موعولستان قاراماعىنداعى جەتىسۋ ءوڭىرى ءتۇسىپ, قىزىعۋشىلىقتارىن وياتتى. ەرتىس, شىدەرتى, قامىستى, ەسىل بويلارىن يەمدەنىپ, ەدىل ساعاسىنداعى سۋى مول جايلىمدى جەرگە اۋىز سالدى. بۇكىل قازاق دالاسىنا باسقىنشىلىق شابۋىلدار جاسادى.1640 جىلى تارباعاتاي قۇرىلتايىندا «دالا جوسىعىن» قابىلداپ, جوڭعار حاندىعى مەملەكەتىنىڭ قۇرىلىمىن تىكتەپ الۋعا كىرىستى. بۇعان قىتايلاردىڭ قىسىمى, جاڭا قۇرىلىپ جاتقان قازاق حاندىعى كەدەرگى كەلتىرىپ, ماقساتىن جۇزەگە اسىرتپاي, جولدارىن بايلاي بەردى. ءحVىى عاسىردىڭ 30-جىلدارى ويراتتاردىڭ بيلەۋشىسى حارا-حۇلا ومىردەن ءوتتى. وسى قولايلى ءساتتى ۇتىمدى پايدالانۋعا اسىققان باتىر قوڭتايشى قالماقتىڭ باسى بىرىكپەگەن ءۇش تايپاسىن وزىنە باعىنىشتى ەتتى. ولاردىڭ كوسەمدەرى, تورعاۋىتتار باسشىسى حو-ورلىك پەن دۇربىتتەردەگى دالاي تايشىنىڭ كومەگىنە سۇيەنىپ, بىرلەسكەن مەملەكەت قۇردى. بۇل مەملەكەت تاريحتا جوڭعار حاندىعى دەگەن اتپەن ايگىلەندى. وسى عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ جوڭعارلاردىڭ قازاق دالاسىنا باسقىنشىلىق سوعىستارى ءورشي ءتۇستى. ولار قىتاي مەن ورىستىڭ وتتى قارۋ-جاراعىن قولعا ءتۇسىرىپ, ءبىراز كۇشەيىپ الىپ, اينالاعا كوز الارتا باستادى. باتىر قوڭتايشى ون توعىز جىل (1634-1653) بيلەگەن كەزىندە قازاق حاندىعىنا ءۇش رەت ءىرى ءارى جويقىن شاپقىنشىلىق جورىقتار جاسادى.
العاشقى شايقاس 1635 جىلى تۇتقيىلدان باستالىپ, جوڭعارلار جەڭىستىڭ ءدامىن تاتتى. ەكىنشى سوعىسى 1643 جىلى ءوتىپ, وربۇلاق شايقاسى تاريحتا ەرەكشە ورىن الدى. وربۇلاق قولايلى قورعانىس جانە سوعىس جۇرگىزۋ ءۇشىن قازاقتارعا وتە ىڭعايلى بولدى. قورعانىس جەلىسى مەن شابۋىلدى ۇتىمدى ءارى ءتيىمدى ۇيىمداستىردى. ءجالاڭتوستىڭ جاساقتالعان كاسىبي اسكەرى جوڭعارلاردىڭ تاس-تالقانىن شىعارىپ, تۋ-تالاقاي ەتتى. مىسىن باسىپ, ءبىراز شىعىنعا باتىردى. قاندى شايقاس ورنىندا قازىلعان وردىڭ ىزدەرى ءالى دە سايراپ جاتىر. وسىندا قىرىلعان جوڭعارلاردىڭ سۇيەكتەرى بۇل جەردەن ءالى كۇنگە دەيىن تابىلادى. جەر تابيعاتتىڭ نارىنە اينالىپ, تىڭايتقىش بولىپ كەتكەندەي, كۇل بولعان قاپ-قارا سۇيەكتەر كوز سۇرىندىرەدى.
قوياندى تاۋ شىڭىنىڭ شىعىس جاعىندا كۇرەڭكەيتاۋ, الامانتاۋ, قۇياپاتىتاۋ, سارىتاۋ, بوقان تاۋلارى يىقتاسىپ سوزىلىپ جاتىر. كوكجەتى تاۋىنىڭ ارعى جاعىندا جوڭعارلار. تاۋدىڭ جوتالارىندا تەرەڭ ساي بار. تاۋدىڭ ەتەگىمەن كەلە جاتقان جوڭعارلار شۇڭقىرعا جايعاستىرىلعان قازاق جاۋىنگەرلەرىن بايقامايدى. وربۇلاقتىڭ قيا بەتكەيىندەگى قويتاستى پانالاپ ور قازىپ الىپ,جاۋىن ۋلى جەبەمەن قارسى الادى. سونىمەن قاتار ساسىقتەكەنىڭ تۇتىنەگىن دە پايدالانادى. ۋلى جەبە قادالسا, بەزگەك تيگەندەي سۇلاپ تۇسەدى. ساسىقتەكە دەگەن گۇل تاۋتەكەلەر كۇيلەگەن كەزدە يىسكەيتىن ءشوپ. شىلدە ايىندا گۇلدەيدى. سونى سۋعا قايناتىپ, وعان شۇبەرەك مالىپ كەپتىرەدى. سوسىن جاعىپ ورتەيدى. جان-جاققا جايىلعان ءتۇتىنى جان-جانۋاردى ۋلاندىرىپ تاستايدى. مۇنى اڭعارماعان جاۋ جاپىرىپ تاستاماق بولىپ لاپ بەرەدى. ولار وسى كەزدە ۋلى جەبە مەن ۋلى تۇتىنگە ۇرىنادى. اۋزى-باسىن تۇمشالاپ, ەشكىنىڭ مايىمەن مايلاپ العان قازاق جاۋىنگەرلەرى ۋلى تۇتىنگە تۇنشىققانداردى شەتىنەن جاپىرىپ شابا بەرەدى. ال قازاقتار ۋلانسا قىمىز بەن مەڭدۋانانى ارالاستىرىپ ءىشىپ, تازارىپ الادى. اتتارى ۋلانسا تۇمسىعىنا قۇيرىق مايمەن ۇرىپ ساۋىقتىرادى. العاشقىدا جاپپاي قىرىلىپ, ءبىراز شىعىنعا ۇشىراپ نە بولعانىن بىلمەگەن ويراتتار بىرازعا دەيىن ەستەرى شىعىپ, بەتتەمەي قالادى. ءسويتىپ ۋاقىت ۇتقىزىپ, كومەك كەلگەنشە قازاقتار ءبىراز كۇندى وزدىرادى.
بەلجايلاۋداعى يتشوقى جوتاسىنىڭ باۋرايىندا 1993 جىلدىڭ 3 شىلدەسىندە مەرەيتويلىق شارالار باستالىپ, سول كەزدەگى قازاقستان مينيسترلەر كابينەتىنىڭ توراعاسى س.تەرەششەنكو مەن قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى, حالىق جازۋشىسى ءابىش كەكىلباەۆ حالقىمىزدىڭ تاريحي قاھارماندىعىن قاتىسۋشىلارعا جان سۇيسىنەرلىكتەي اڭگىمەلەپ, اتا-بابالارىمىزدىڭ جانتالاسقان وراسان زور ەرلىگىنە باس يگىزىپ, ماقتان ەتتى. ەل مەن جەردى قورعاۋ, ۇلتتى ساقتاۋداعى باتىرلارىمىزدىڭ قايسارلىعى مەن تاباندىلىعىن, ەلۋ مىڭ اسكەرلى قوڭتايشىنى بار بولعانى التى ءجۇز قولمەن ادەپكى كەزدە تويتارىپ, بەتىن قايتارعانىن, سالقام جاڭگىردىڭ اسكەري تاكتيكاسىنىڭ ۇزدىكتىگىن ايتىپ جارياعا جار سالدى. «سولاردان قالعان بەلگىدەي... ايلاپ-اپتالاپ باستارىن اجالعا تىككەن ارداقتاردىن جانىنا تۇسكەن جىرتىقتاي, تانىنە تۇسكەن تىرتىقتاي بوپ اتامزامانعى وقپانا شۇڭقىرلار ءالى جاتىر», دەدى دارىندى جازۋشى ءابىش اعامىز.
ءۇش جارىم عاسىر وتكەندە قاندى شايقاس ورنىندا قازىلعان وردىڭ ايقىن ىزدەرى, تاريح بەتىندە قاشاپ جازىلعان التىن ارىپتەي ءالى تىرتىعى جازىلماي جاتقانى, ەرلىكتىڭ قانشالىقتى قىمباتقا تۇسكەنىنىڭ ايقىن دالەلى. بۇل سوعىس قازاق حالقىنىڭ اۋىزبىرشىلىگىن, ءبىر-بىرىنە دەگەن جاناشىرلىعىن, ىنتىماقتى جاراستىعىن, قيىن-قىستاۋ كەزدەگى ءبىر-بىرىنە قامقورلىق جاساعانىن تاعى دا دالەلدەپ بەردى. قازاقتىڭ سالقام جاڭگىر باستاعان ساربازدارىنا سامارقان ءامىرى ءجالاڭتوس ءباھادۇر 20 مىڭ اسكەرىمەن كومەككە كەلىپ ۇلگەرىپ, دۇشپاننىڭ ارمان-ماقساتىنىڭ كۇلپارشاسىن شىعارىپ, جەڭىلىس ءدامىن تاتتىردى. وسى ءبىر جان بەرىسىپ, جان الىسقان, شايقاس وتكەن كيەلى جەر كوپ شەجىرە شەرتىپ, بۇگىنگە دەيىن بەيمالىم جۇمباق سىردى جاريالاپ, سوعىستىڭ شىندىعىنا كوز جەتكىزگەندەي, قازىلعان وقپانالار ءىزى جاقسى ساقتالعان.
جەر ىڭعايىنا بايلانىستى وربۇلاق قورعانىس پەن وڭتايلى قارسى ۇرىسقا ادەيى تاڭدالعان. سالقام جاڭگىرلەردىڭ از قولمەن شابۋىلداۋعا قولايلى قورعانىسى بولاتىن. تاۋدىڭ تەرىسى – بەتكەي, تۇستىگى – تاۋ ارناسىنا كىرەر وزەن. جاۋ بەتتەيتىن جاق تەگىس تە, جان-جاعى الاقانعا سالعانداي ايقىن كورىنەتىن. سىرت بەتى – تەرەڭ ساي. وسى قاماشاۋدا جاقىنداعانىن تىرپ ەتكىزبەي وققا ءىلدىرىپ, ءارى قارعا ادىم باستىرماي قاعىپ تۇسىرۋگە ىڭعايلى بەكىنىس ەدى. تەك جاۋدى جاقىنداتىپ بەتپە-بەت كەلتىرمەي, ماڭايلاتپاي, كومەك كەلگەنشە ۋاقىت سوزىپ, شىداپ, توتەپ بەرسە بولعانى. ءجالاڭتوس ءباھادۇر قولىمەن بىرگە, كىشى ءجۇز ءالىم ۇلى, تورتقارا جيەنبەت باتىر-جىراۋ, بەس مىڭ قولدى جيناپ, ساقاداي ساي قارۋلاندىرىپ, اسىعىس اتتانادى. ولار ەلەك تۇسىنان سامارقاندىق قالىڭ قولعا قوسىلادى. جيەنبەت ەسىم حاننىڭ دا, ونىڭ بالاسى سالقام جاڭگىردىڭ دە سەنىمدى دوسى جانە قول باستاعان باتىرى ەكەنىن بايقايمىز. بۇلارمەن كوپتەن بەرى جاقىن بايلانىستارى ءارى سىيلاستىقتارى بار, دوستىعى تەرەڭگە كەتكەن, ءبىر-ءبىرىن قىسىلشاڭدا تاستامايتىن دوس-جار ەكەنىنە كوزىڭ جەتەدى.
وربۇلاققا دەيىن باتىر قوڭتايشى قىرعىزداردى 50 مىڭ قولىمەن شاۋىپ, 10 مىڭ تۇتقىندى قول-اياعىن كىسەندەپ ايداپ كەلە جاتقان. وسى جەڭىسىنە ماسايراپ, جەتىسۋدى باسا-كوكتەپ, تالاپ-توناپ, وڭاي ولجاعا كەنەلمەك تە ويى بولعان. جەرى شۇيگىن, سۋى مول تاۋ ىشىندەگى قولايلى جەر ۇيگەنتاستىڭ بەلى ارقىلى, ارالتوبە مەن قوعالىنى تىكە باسىپ, قاراتالعا قاراي وتسە, جەتىسۋدى وڭاي شاۋىپ, ولجالاپ ءوز ۇلىسىنا قاراي اسىپ تۇسۋگە بولادى. قازاق قولى قوڭتايشىنىڭ بۇل ايلاسىن الدىن الا ءتۇسىنىپ, كوپ شىعىنعا جول بەرگىزبەي, الدىن كەسىپ, قوس بۇيىردەن قىساتىن جەرگە توسقاۋىل قويۋدى ويلاستىرعان.
1643 جىلعى ماۋسىم ايىنىڭ اياعىندا قوڭتايشى اسكەرىنىڭ الدىن بەلجايلاۋعا جەتكىزىپ, باس-اياعىن شىلدەنىڭ باس كەزىندە جيناپ الىپ, قازاقتارعا قالىڭ قولمەن شابۋىل جاساۋدى ويلاستىرعان. ولار سالقام جاڭگىردىڭ جاۋىنگەرلەرى جولىن بوگەپ, سونشاما توسقاۋىل بولىپ, توتەپ بەرەدى دەپ كۇتپەگەن. وسى از عانا ۋاقىتتى قازاقتار ءتيىمدى پايدالانۋعا جانتالاسىپ, سامارقانداعى ءجالاڭتوس باھادۇرگە شۇعىل حابار بەرىپ, تەز جەتۋىن وتىنگەن. ويتپەسە جەتىسۋ بويىن كۇشى باسىم قوڭتايشى اسكەرى قانجوسا ەتىپ, جايپاپ كەتەتىنىن تۇسىنگەن.
باتىر قوڭتايشى قىرعىزدارعا الاكولدىڭ سولتۇستىك بەتكەيىندەگى ورداسىنان رەسەي مەن قىتايدان الدىرعان وتتى قارۋلارمەن جاساقتالىپ اتتانعانىن كورسەتەتىن تاريحي دالەلدەر جەتكىلىكتى.
ورىس ەلشىسى گريگوري يلين مەن تاتار كۋچەمبەردەيكو كۋچەەۆتىڭ مالىمەتىندە باتىر قوڭتايشى بەلجايلاۋداعى وربۇلاق شايقاسىندا اسكەرىنىڭ اۋىر سوققىعا ۇشىراپ, ءبىراز جاۋىنگەرلەرىنەن ايرىلىپ, قاتتى قايعىرىپ, وكىنىپ وتىرعانىن بايقايمىز. بۇل جورىق جوڭعارلارعا وڭايعا سوقپاعان.
تەكە وزەنىنىڭ بويىنداعى قابىقسارى تاۋىندا باتىر قوڭتايشىنىڭ زايىبى دارا ۋبا زالچا ايىم ورىس ەلشىسى گ.ءيليندى قابىلدايدى. بەت بىتكەننىڭ سۇلۋى, حور قىزىنداي ۇلدە مەن بۇلدەگە ورانعان ول كوڭىلسىز ەدى. حانشانىڭ اكەسى حو-ورلىك تە كەزىندە حان بولعان. وسى كەزدەسۋدە جۇبايى باتىردىڭ جورىقتان ابدەن ابىرجىپ, كوڭىل-كۇيى بۇزىلىپ, ورداسىنان سىرتقا شىقپاي, ءۇنسىز جاتقانىن ايتىپ, ەشكىمدى قابىلدامايتىنىن جەتكىزگەن. شىنىندا دا قوڭتايشىعا بۇل جەڭىلىس اۋىر سوققى بولىپ ءتيىپ, ابىرويىن ايرانداي توگىپ, باقتالاستارى اراسىندا بەدەلى ءتۇسىپ, ەڭسەسىن جەرگە قاراتتى.
تۇران ولكەسىنىڭ اسكەري باس قولباسشىسى ءجالاڭتوس باتىر قوڭتايشى ءالى دە تەك جاتپاي, كەك ساقتاپ, قايتا سوعاتىنىن ءتۇسىندى. ول جوڭعارلار اراسىنداعى بەدەلىن قايتارۋدى ويلاستىرىپ جاتقانىن سەزدى. سامارقاننىڭ باتىر-ءامىرى وسى جەڭىستى شايقاستان سوڭ, اسكەرىنىڭ اراسىنداعى 17 مەن 25 جاس ارالىعىنداعى بەس مىڭ جىگىتتى جەتىسۋ ايماعىن قورعاۋعا قالدىرادى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ العا قويعان تاپسىرمالاردىڭ نەگىزىندە سوڭعى كەزدەرى رۋحانياتقا قامقورلىق باعىتىنداعى جۇمىستار جاندانىپ, قاناتىن كەڭگە جايۋدا. بيىلعى جىلى وربۇلاق شايقاسىنداعى ۇلى جەڭىسكە 375 جىل تولادى. مۇنى كەڭ كولەمدە اتاپ ءوتۋ قاجەت.
بۇعان دەيىن دە سامارقان ءامىرى, باس اسكەري قولباسشى ءجالاڭتوس ءباھادۇردىڭ تۋعا جەرى قىزىلوردا وبلىسىندا كوپ شارالار اتقارىلعان بولاتىن. قازالى جانە ارال اۋداندارىنىڭ ورتالىعىندا ەسكەرتكىشى قويىلدى. قىزىلوردا قالاسىندا سالتاناتتى دا ءزاۋلىم ەسكەرتكىش بوي كوتەردى. ارال قالاسىندا سپورت كەشەنى اشىلىپ, ەسىمى بەرىلدى. قازالى اۋدانىنداعى قىزىل تۋ اۋىلى ۇكىمەت شەشىمىمەن ءجالاڭتوس ءباھادۇر اتىمەن اتالدى. ءجالاڭتوس ءباھادۇر اتىنداعى دارىندى بالالار سپورت مەكتەبى قىزىلوردا قالاسىندا اشىلىپ, ونىڭ وقۋشىلارى رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق, الەمدىك جارىستاردا جۇلدەلى ورىنداردى يەمدەنىپ, جەڭىمپاز اتانۋدا.
وربۇلاق شايقاسى وتكەن الماتى وبلىسى, پانفيلوۆ اۋدانىندا سالقام جاڭگىر مەن ونىڭ 56 ساربازى جەرلەنگەن قورىم قورشالىپ, بەلگىتاس ورناتىلدى. ءسويتىپ جاركەنت جۇرتشىلىعىنىڭ وسى ونەگەلى ىسكە, جاندى باستاماعا دەگەن جاناشىرلىعى مەن ريزاشىلىعىن بايقادىق.
وسى ورايدا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, قازىعۇرت اۋدانى ارقىلى وزبەكستانعا قاراي وتەتىن, حالىقارالىق كۇرە جولدىڭ بويىنداعى ءبىر جوتانى جۇرتشىلىق كەلەتىن قاسيەتتى, تاريحي ورىنعا اينالدىرۋ ماقسات ەتىلدى. وسىندا «بابالار رۋحىنا تاعزىم» كەشەنى, ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار ەسكەرتكىشى تۇرعىزىلىپ, جاستار ساياباعى اشىلعان. وسىلاردىڭ جانىنا وربۇلاق شايقاسى باتىرلارىنىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشى قوسىلماق. قوس باتىر – اسكەرباسى سالقام جاڭگىر حان مەن سامارقان ءامىرى, ۇلى ايتەكە ءبيدىڭ باباسى ءجالاڭتوس باھادۇرگە, وربۇلاق شايقاسى باتىرلارىنا كەشەندى ەسكەرتكىش ورناتۋعا كىرىسىپ كەتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسىنا سايكەس بيىل وربۇلاق شايقاسىنداعى ۇلى جەڭىستىڭ 375 جىلدىعى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە اتالىپ ءوتىپ, ەلباسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى حالىق يگىلىگىنە اينالىپ, تاربيەلى تۇردە تۇراقتى جۇزەگە اسا بەرەتىن بولادى. بۇل – ومىرشەڭ يدەيا.
ەلىن, جەرىن, ۇرپاعىن جاۋدان قورعاعان بابالارىمىزعا قانداي تاريحي سىي-سياپات كورسەتىپ, ماڭگىلىككە قالاتىنداي ءىس-شارالار جاساساق تا ارتىق ەمەس. بۇل ءبىزدىڭ پەرزەنتتىك بورىشىمىز. ەل قورعانى بولعان باتىرلارىمىزدىڭ قاي-قايسىسى دا ءبىز ءۇشىن ءارى قۇرمەتتى, ءارى قاسيەتتى.
ناجمەدين مۇساباەۆ,
ءجالاڭتوس ءباھادۇر اتىنداعى رەسپۋبليكالىق قوردىڭ توراعاسى
